Bạn quên mật khẩu? Đăng ký tại đây
  • Narrow screen resolution
  • Wide screen resolution
  • Auto width resolution
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • red color
  • green color
Đăng nhập

Mùi vị - Ẩm thực Việt nam

Thứ tư
16
Tháng 4
Bánh ít lá Gai | In |
Người đưa bài: huenguyen   
15/08/2003

    Muốn ăn bánh ít lá gai 
   Lấy chồng Bình Định cho dài đường đi

 

Bánh ít lá gai là một loại bánh mà người dân Bình Định, nhất là vùng nông thôn thường hay làm vào các ngày giỗ, chạp, đám tiệc. Cách làm bánh như sau: Ngâm nếp cho mềm, xay thành bột cho vào túi vải lọc (gọi là đăng bột) thật ráo nước. Dùng lá gai luộc kỹ, vớt lấy lá xắt nhỏ bỏ vào cối đá giã nát, cho bột nếp đã đăng vào cùng với đường quết cho thật nhuyễn, bắt thành từng viên bột đều nhau. Dạt mỏng viên bột cho nhân vào giữa túm lại vo tròn. Để làm nhân bánh, người ta có thể ngào dừa hoặc đậu xanh với đường cho tới để bánh khỏi chảy nước. Để cho có cái bánh có hình dáng đẹp như hình chóp nón thẳng đứng thì khâu gói bánh rất quan trọng. Dùng lá chuối xanh phơi nắng cho lá bớt giòn rồi vanh tròn xếp thành hai lớp lá để gói. Để bánh chín lột lá ra mà không dính tay, khi gói người ta thoa vào lá một chút dầu phộng. Bánh gói xong xếp bánh vào rổ rá thưa cho vào xoong to hấp cách thuỷ. Bánh ít lá gai có vị thơm ngon đặc trưng riêng mà không thể lẫn vào một loại bánh nào khác được bởi màu đen bóng đầy hấp dẫn.

Thuở ấu thơ của tôi cứ đến chiều hôm trước của ngày giỗ ông nội là tôi quanh quẩn quanh bàn thờ để nhìn hai dĩa bánh ít đặt ở bàn thờ, mà mẹ tôi bảo là cúng nước hay cúng vọng gì đó. Rồi đến hôm sau là ngày giỗ chính tôi thấy cũng không thiếu bánh ít xếp ở bàn thờ. Mẹ tôi nói bánh ít tuy làm hơi tốn công một chút nhưng lại là loại bánh ngon không thể thiếu được trong ngày giỗ, nên người ta thường hay làm trước để cúng ông bà, cha mẹ, sau gởi biếu cho người đi ăn giỗ về làm quà những người cao tuổi và cháu bé trong gia đình họ. Hồi đó, lũ trẻ con chúng tôi ở quê được người lớn đi đám giỗ về cho cái bánh ít thì mừng lắm. Cầm cái bánh ít trong tay, tôi đưa lên mũi hít lấy hít để mùi thơm của bánh mà không dám ăn vì sợ hết, bởi bánh vốn đã “ ít” rồi mà !

Từ những thổ sản quê nhà như đậu xanh, đường, nếp và lá gai, người Bình Định quê tôi đã chế biến thành món bánh ít lá gai khá độc đáo mà ở những nơi khác khó có thể sánh được. Người dân ở vùng đất này cũng rất tình cảm, bánh gởi làm quà tuy ít nhưng thể hiện lòng kính người già, yêu trẻ con của họ. Ngày nay, phần lớn các gia đình ở thành phố do bận rộn công việc, mỗi khi nhà có giỗ họ lại ra chợ mua đủ loại bánh về cúng, không riêng gì bánh ít lá gai. Vả lại với công nghệ chế biến bánh kẹo hiện đại như ngày hôm nay, cùng với bánh ngoại nhập, nên bánh ít lá gai ít người làm, dễ bị rơi vào quên lãng.

Dù gì đi nữa, đối với tôi, món bánh ít lá gai mộc mạc của quê nhà cũng đã một thời “vàng son”, in dấu trong tâm tưởng của nhiều người Bình Định và được nhiều người biết đến qua câu:

Muốn ăn bánh ít lá gai
Lấy chồng Bình Định cho dài đường đi

Phước Lộc

Các lời bình (1)

essen (30 01, 2004)


Muốn ăn bánh ít lá gai
Lấy chồng Bình Định sợ dài đường đi


Trên chuyến xe từ Bắc vào Nam qua khỏi thị trấn Bình Định chừng 3km nhìn về phía tay trái bạn sẽ thấy 3 tháp Chàm cổ kính sừng sững trên chỏm núi, người ta gọi là tháp Bánh ít. Vì ngọn tháp giống bánh ít chăng?

Ngày nay bánh tây khá nhiều làm lu mờ hình ảnh chiếc bánh ít lá gai. Họa hoằn bánh có vào dịp cúng giỗ, tết nhất là ở thôn quê. Món bánh rất Bình Định - từ cách làm đến hương vị đều rất riêng. Xin mời bạn về quê tôi dùng miếng bánh ít lá gai. Hình dáng bánh không giống loại bánh nào. Nếu có vài chiếc bánh đặt trong đĩa ta có thể tượng tưởng đó là những tháp cổ Ai Cập nằm trong sa mạc.

Bánh có hình nón đáy vuông sắc cạnh nhọn lên tới đỉnh đó là cách nhìn của họa sĩ. Nếu nhìn dưới đôi mắt của một thanh niên phàm tục thì đó là đôi nhũ hoa của thiếu nữ nên ca dao Bình Định có câu

Gặt rồi em đứng chờ ai!
Mang chi đôi bánh lá gai đẫy đà


Bánh được gói bằng lá chuối tơ, mướt dịu và đen như mái tóc thiếu nữ. Bánh làm rất công phu. Thoạt tiên, tìm lá gai. Lá gai hình tim hơi sần, xốp, khô. Làm một trăm bánh phải hái đến hai ba rổ lá. Lá rửa sạch, luộc chín, để thật ráo nước rồi đem vào cối giã. Phải là trai lực lưỡng mới đủ sức quết. Gọi là quết vì lá cần nhuyễn như bột nên phải giã lâu. Bấy giờ người con gái mới đem bột nếp, thứ nếp thơm dẻo trộn đường đen đổ từ từ bột vào cối. Quết đôi ba chày phải thoa dầu phụng sống vào đầu chày để bột khỏi dính và dầu được trộn đều. Nhân bánh, tùy địa phương có thể dùng đậu xanh đậu đen hay dừa nấu chín với đường, đôi khi dùng tôm xào với thịt - đó là bánh ít mặn. Nhân được vo tròn và bao bằng thứ bột vừa quết xong thành những viên tròn to bằng quả chanh. Lá chuối cắt khoanh tròn, hơ lửa cho mềm thoa dầu phụng và gói bánh thành hình tháp vuông rồi đem hấp cách thủy. Nhìn bánh người ta có thể biết được độ ngon và chữ "công" của người con gái trong tứ đức (công, dung, ngôn, hạnh). Bánh ít lá gai thật dẻo nhưng không dính răng. Ngoặm một miếng, vị ngọt cả đường, vị thơm của nếp, vị béo của dầu, vị bùi của đậu, hương cay nồng của gừng, tạo thành một cảm giác khoái khẩu và rất riêng. Bạn có thể ăn nhiều mà không sợ đau bụng. Theo lời giải thích của người dân quê tôi trong bánh lá gai có vị thuốc trừ đau bụng, gừng ấm lòng và lá gai đốt thành than hoạt tính trị no hơi. Vùng bắc Tam Quan là xứ dừa thì nhân bánh làm bằng dừa xay nhỏ, cô cho dừa và dầu thấm vào. Cắn một miếng bánh ít Tam Quan, vị béo lẫn vị ngọt lại vừa ròn ngon không quên được. ở thành phố người ta trộn vào bánh một ít va ni, bánh ngon hơn nhưng mất đi cái hương thôn dã.

Quê tôi, vùng sông kể biển thì nhân bánh làm bằng tôm và thịt. Giống tôm rằn vị ngọt đậm đà xào thịt ba chỉ, thêm một ít muối hành tiêu thành mùi hương biển. Vị riêng của Gò Bối khiến Xuân Diệu (quê ngoại của anh) đã đưa bánh ít vào thơ.

Bà ngoại ta còn phảng phất đâu đây
Bánh ít lá gai bánh ú mập đầy


Bánh ít lá gai có từ lúc nào mà sâu vào lòng người đến thế! Chẳng những ở Bình Định mà còn ra đến đất kinh thành. Câu chuyện Tình bánh ít thật ngộ nghĩnh: Người con trai ra Huế học, yêu cô con gái Huế. Anh về thăm nhà, khi trở ra, anh mang biếu cô mấy cái bánh ít lá gai để khoe cái khéo, cái ngon và cả tấm lòng mình. Nhận được quà cô mừng rỡ nhưng vẫn ỡm ờ trêu chàng: Muốn ăn bánh ít lá gai/Lấy chồng Bình Định sợ dài đường đi. Không biết cô ta có sợ đường dài không? Chỉ biết sau khi nhận bánh rồi cô ta đã làm dâu Bình Định.

Nguyễn Phúc Liêm  ( Bani Sưu tầm )


Viết lời bình
bạn phải đăng nhập hoặc đăng ký để viết lời bình.

Copyright 2007. All Rights Reserved.
busy
  Bài liên quanBài mới
Bài cũ
<< trang trước                    trang tiếp>>

Nhà bếp

Tô inox
Tô inox

Add to Cart

Nồi GSW
Nồi GSW

Add to Cart

MN3 - Muỗng canh nhỏ
MN3 - Muỗng canh nhỏ

Add to Cart

Bộ dao muỗng nĩa ( dao thìa dĩa) WMF Boston
Bộ dao muỗng nĩa ( dao thìa dĩa) WMF Boston

Add to Cart

Ngoài chợ trời

Latest Message: 20 hours, 18 minutes ago
  • cudat_sg : Chỉ là 1 cơn gió thoảng mây bay online thôi mà !
  • Ti Ti : coi chừng "khẳm" à! cdsg . lol
  • Ti Ti : cdsg: coi vậy chứ cũng không sắc lắm đâu! lol
  • regalvn : cám ơn bác cdsg nhiều ! chúc bác sẽ có 1 mùa hè đầy rau thơm và trái ngọt  roll
  • cudat_sg : Regal ơi..  người bạn đi Tây Bắc sẽ mua hột Cải Mèo; tháng 5 có người đi HN, và sẽ về đây mang theo hột giống.
  • cudat_sg : Hihi.., đường xa mới biết con ngựa hay, Regal.  Chớ lưỡi kiếm của Bạch Hải Đường, hay phát súng của Trần Đại năm xưa cũng đã lùi vào dĩ vãng rồi.  Smile.
  • cudat_sg : Cám ơn Bích Nga đưa bài "khổ qua rừng" mọc lên như rừng thây hấp dãn quá, nhưng mép nó có răng! TiTi ơi.  Smile .
  • regalvn : bác CDSG đừng làm em sợ nghen !nhưng co 1 điều hỏi bác !tướng cướp mang súng hay mang kiếm vậy bác roll
  • Ti Ti : cdsg trồng rau sạch "khổ qua rừng" cho dễ nè! Nó lên như rừng vậy!
  • Ti Ti : Bạch Hải Đường ??? lololo...
Please Login to shout..
Chúng ta có 160 khách trực tuyến

Lời bình mới

  • Du lịch và ẩm thực: Vĩnh Long
  • Vĩnh Long ơi.. Ước gì được cùng thuyền và mời cô 1 t...
  • Thịt bê
  • Mắc tiền nhưng ăn cũng không đậm đà như thịt bò.
  • Du lịch và ẩm thực, Tiền Giang
  • Món chuối quết dừa lạ dữ, nửa giống món ngọt, nữa ...
  • Vịt Kho Ngũ Vị
  • Nhìn cái ơ này hấp dẫn qua! wink
  • Hủ tiếu bà Năm Sa Đéc
  • Đọc bài này nhớ ba mình quá, ngày xưa ơi là xưa cuối t...
  • Bánh bao xíu mại – Cách làm bánh bao cho trắng, bông xốp
  • Hay quá, để bữa nào bắt chước theo cách Lan chỉ smiley
  • Nhu cầu năng lượng khẩu phần ăn hợp lý
  • Chà, bài này cũng hay nhưng thấy "phức tộp" quá! smiley
  • Khô cá sặc rằn - Đặc sản Cà Mau
  • Khô cá sặc thiệt là ngon, nhưng có lẽ ít người bị mê...
  • Về quê kháp rượu!
  • Chắc bài này là bài cuối dẫn từ SGTT qua, phải không bn..
  • Mùa thu với cốm Hà Nội
  • Chiều nay về sẽ xử gói cốm với mấy miếng chả cốm ...
  • Bí quyết ăn Tết ngon mà không... ngán
  • Mâm cơm ở trên ngon quá, thấy thèm thì làm sao mà ăn ít ...
  • Món Tết: Khô Bò mềm
  • Hi LL, đĩa thịt bò của bạn trông ngon quá ! Là bạn sấy...
  • Đậu hủ ky cuộn rau củ
  • Hấp dẫn.. Công thức nước sốt làm nên hương vị đặc...
  • Bánh bà lai
  • Nhìn dễ thương ghê..
  • Khô cá hồi, Khô cá thu… cách làm khô cá các loại
  • LL cho HA xin hình máy sấy luôn nhe.. Tks..
  • Mì căn xào gừng non
  • Mình đang tìm thêm vài món chay, phụ giúp cho quý thầy mṮ..
  • FENNEL (cây thì là )
  • Đúng củ này mình đang thừa cả đống rồi đấy!!! Cám ...